Milyarlarca insanın daha hızlı, daha güvenli, daha çok kazandığı işlemlerle daha özgür bir dünya! Tamamen senin kontrolünde Sakla, Takas Et, Harca. Stressiz, ücretsiz, kayıpsız.

Merkezi olmayan (Decentralized) ve finans (Finance) kelimelerinin kısaltması olarak karşımıza çıkan “DeFi”, adından da anlaşılacağı gibi herhangi bir merkeze bağlı olmayan ve herhangi bir otoriteye ihtiyaç duymayan, Blockchain ağları üzerine inşa edilmiş finansal sisteme verilen addır. Merkezsiz finans, geleneksel finansal sisteme karşın hızla büyüyen bir alternatif olarak karşımıza çıkıyor. Blockchain ve kripto para odaklı merkezsiz finans, dünyanın dört bir yanındaki insanlara yeni finansal fırsatlara erişim imkanı sunuyor. “Merkeziyetsiz Finans” kavramını daha detaylı olarak ele alırsak; herkesin kullanımına açık, açık kaynaklı, izne dayalı olmayan, bir otorite tarafından yönetilmeyen ve şeffaflık ilkesi üzerine kurulmuş bir ekosistem olarak adlandırabiliriz.

DeFi’ın Gelişimi

DeFi’ı bir proje olarak kabul etmek yerine bir konsept olarak tanımlamak çok daha doğru olacaktır. 2018 yılının başlarında MakerDAO’nun (Merkezi Olmayan Özerk Kuruluş) popülerleşmesi ile birlikte, ortaya çıkan bir sistemdir. İlk olarak farklı isimler ile adlandırılan bu konsept, daha sonrasında ise merkeziyetsiz Blockchain sistemi üzerine çalışan şirketlerin bir araya gelmesiyle “DeFi” adını almıştır. Türkçe’ye ise “Merkeziyetsiz Finans” adıyla geçmiştir. Geleneksel finans ile karşılaştırıldığında, DeFi aracıları ortadan kaldırarak getiri potansiyelini artırır. Ayrıca geleneksel finansal hizmetlere erişimde sorun çeken insanlar, merkezsiz finans aracılığıyla bu hizmetlerden kolaylıkla yararlanabilir. Merkezsiz finans büyük ölçüde otonomdur, sansüre dayanıklıdır ve internet bağlantısı olan herkes tarafından erişilebilir. Aynı zamanda şeffaftır ve size kendi varlıklarınız üzerinde kanıtlanabilir bir sahiplik sağlayabilir yani başka bir ifadeyle size “kendi bankanız olma” şansını tanır.

Neden DeFi (Merkeziyetsiz Finans)?

Kripto paralar geleneksel finansa tepki olarak, paranın kontrolünü tekrar sahibine vermek üzere ortaya çıktı. Bununla birlikte DeFi’ın tek amacı kullanıcılarına özgürlük sunmak değil, bir yandan da geleneksel finans sistemine erişim sağlayamayan, ulaşmakta güçlük çeken her bir kullanıcıya hizmet götürmektir. Bazı kişilerin aklına halen bankacılık sistemine ulaşamayan kullanıcı mı kaldı sorusu gelebilir. Ancak dünya üzerinde 1.7 milyardan fazla insan bankasız (unbanked) olarak tanımlanıyor yani geleneksel bankacılık sistemine ulaşamıyor ve bununla birlikte geleneksel sistem bu sorunun çözümü için büyük adımlar da atmıyor. Bu sebepten dolayı DeFi sadece merkeziyetsiz olması açısından değil, herkese ulaşma arzusu ile de ön plana çıkıyor.

DeFi’ın Avantajları Nelerdir?

• İnsan hatası ve kötü yönetime güle güle: Merkez bankalarının ve üçüncü taraf aracıların (TPE’ler) kötü yönetilmesinden dolayı finansal krizler yaşandığından daha önce bahsetmiştik. Ancak akıllı sözleşmeler sayesinde, insan hataları eğer kodlar yanlış yazılmadıysa sürecin dışına itiliyor. • Hızlı ve kalıcı erişim: Geleneksel finansal sistemde, kredi almanız gerekiyorsa, bankaya gitmeniz gerekir ve bazen kredi çekmek çok uzun sürebilir. Ancak DeFi ile gecenin ortasında bile tek bir tıklama ile kredi çekebilirsiniz. İnternet bağlantınız olduğu sürece protokollere her yerden ve her zaman erişebilirsiniz. • Daha sağlıklı bir sistem: Covid-19, geleneksel finansal sistemlerin (CeFi) küresel şoklara karşı çok savunmasız olduğunu göstermiştir. Bunun nedeni, merkezi finansal sistemlerin bireyler arasındaki fiziksel temasa dayanmasıdır. COVID-19, 2008 mali krizinden üç kat daha kötü bir ekonomik şoka neden oldu. Ekonomist Nariman Behravesh’a göre merkezsiz finans (DeFi) ile bu zarar minimuma indirgenebilir. • İzinsiz işlemler: Geleneksel finansal sistemde, hemen hemen her türlü finansal işlemi yürütmek için bir aracıdan izin almanız gerekir. Hesabınızdan bir lira çekmek için bile banka onayını beklemelisiniz, bu arada DeFi kullanıcıları hiçkimseden izin almak zorunda kalmadan finansal işlemlerini gerçekleştirebilir.

DeFi Aracılığı İle Kredi Kullanma

DeFi’ın bir diğer avantajı ise kredilendirme sistemi. Geleneksel bankacılık sisteminde kredi alabilmek için birçok farklı doğrulamadan ve onaydan geçmek gerekiyor. Bazı kişiler için ise bu şartlar oldukça ağır ve yerine getirilmesi imkansız hâl alıyor. Özellikle “underbanked” olarak tanımlanan, yani geleneksel bankacılık sisteminin koymuş olduğu yaş, vatandaşlık ya da bunun gibi çözümü olmayan kriterleri sağlamayan kullanıcılar, DeFi sayesinde kredi kullanabiliyor. Defi ekosistem olarak birçok farklı isteklere sahip kullanıcıları bir araya getiriyor. Bu kullanıcılar arasında kazanç elde etmek amacı ile borç vermek isteyen bir kesim ve diğer bir yandan da borç almak isteyen kesim yer alıyor. Bu sayede hiçbir prosedüre bağlı kalmadan DeFi üzerinden nakit çözümlere de ulaşabiliyorsunuz.

DeFi’ın Dezavantajları Nelerdir?

Şuan dünyadaki birçok ülke kendi dijital paralarını çıkarmak için çalışmalar sürdürmektedir. Tabii ki kendi dijital paralarını çıkarmaları merkeziyetsiz finans kavramına ters düşmektedir zira bu durumda da yine bir otoriteye bağlı kalınmaktadır. Bu sebepten dolayı ülkelerin şimdilik DeFi uygulamalarına karşı çıkmaları, ilerleyen zamanlarda da çok da anlamlı olmayacak gibi görünmektedir. Şirketler, Kurumlar ve Ülkeler bu teknolojiden yararlanmak için çoktan çalışmalara başladılar bile.

Merkeziyetsiz Finans (DeFi) ile para kazanmak mümkün mü?

Merkeziyetsiz finans 2020 yılı merkeziyetsiz finans protokollerinin patlama yaşayarak büyük bir popülerliğe ulaştığı yıl oldu. Birçok defi token’ı %10.000’lere varan yükselişler yaşadı. Ayrıca yatırımcılar, DeFi protokollerine kilitledikleri fonlar aracılığıya devasa kazançlar elde etti. Yukarıda da belirttiğimiz üzere Ethereum tabanlı kredi platformlarına borç vererek bunun karşılığında faiz geliri yani pasif gelir kazanmanız mümkün. Yield farming ise daha büyük bir getiri potansiyeline sahip olsa da yatırımcıların yield farming yaparken aldığı risk daha yüksek. Yatırımcıların fonlarını diğer kullanıcılara borç vererek pasif gelir elde etmesine yield farming adı veriliyor.

Merkeziyetsiz Finans (DeFi) ne zaman yaygınlaşacak?

Her geçen gün giderek daha fazla insan merkeziyetsiz finans (DeFi) ile tanışıyor. Birçok insan merkezsiz finans protokolleri, gelecekte finans dünyasını şekillendireceğe benziyor. Öyle ki bazı DeFi projeleri, geleneksel bankacılık hizmetlerinden yoksun olan kişilerin Robinhood’u olarak görülüyor. Ancak bu yeni finansal teknoloji, henüz daha deneysel ve ölçeklenebilirlik ve güvenlik konusunda çok ciddi endişeler var. Geliştiriciler bu sorunları çözmek üzere çalışmalarını sürdürüyor. Özellikle Ethereum 2.0 ile birlikte ölçeklenebilirlik sorunlarının büyük ölçüde çözülmesi bekleniyor.

Merkeziyetsiz Finans (DeFi) Hangi Soruna Çözüm Getiriyor?

Şu anda dünyanın dört bir yanında yaklaşık 1,7 milyar insanın geleneksel finansal hizmetlerden yararlanamadığı belirtliliyor, merkeziyetsiz finans uygulamaları insanlara kendi bankaları olma fırsatını sunarak engelleri aşmayı hedefliyor. Merkeziyetsiz finans (DeFi) uygulamaları hiçbir şekilde aracıya ihtiyaç duymaz, taraflar arasındaki olası anlaşmazlık durumunda nihai kararı kodlar verir. Aracıların ortadan kaldırılmasıyla maliyetler de azaltılmış olur.

Merkeziyetsiz Finans’ın (DeFi) Kullanım Alanları Neler?

Merkeziyetsiz finans (DeFi) ile borç alma ve borç verme platformları, finansal hizmetler uygulamaları, merkezsiz pazar yerleri geliştirilebilir. Şu anda hali hazırda geliştirilen birçok uygulama bu alanlarda hizmet veriyor. Ve bu sistemde bilinen tüm genel maliyetlere nazaran neredeyse yok denecek maliyetlerle işlemler yapabiliyor. Geleneksel finansal sisteme çok iyi bir alternatif olacağı düşünülen merkeziyetsiz finans (DeFi) uygulamaları ile ayrıca kullanıcılar sahip oldukları varlıkları tokenize edebilir.